Tuesday, 10 February 2015

cấp 2: Đào Uyên Minh - Đào hoa nguyên kí (v2)


**
đào hoa nguyên ** đào uyên minh
Chép truyện "Suối hoa đào" (1)

tấn thái nguyên trung lăng

nhân bộ ngư vi nghiệp duyên

khê hành vong lộ chi viễn cận

hốt phùng đào hoa lâm giáp

ngạn sổ bách bộ trung tạp

thụ phương thảo tiên lạc

anh tân phân ngư nhân thậm dị

chi phục tiền hành dục cùng

lâm lâm tận thủy nguyên
便
tiện đắc nhất san san hữu tiểu
彿
khẩu bàng phất nhược hữu quang
便
tiện thuyền tòng khẩu nhập
   
    cực hiệp tài

thông nhân phục hành sổ thập bộ

hoát nhiên khai lãng thổ địa

bình khoáng ốc nghiễm nhiên

hữu lương điền trì tang

trúc chi chúc thiên mạch giao

thông khuyển tương văn

trung vãng lai chủng tác nam nữ

y trước tất như ngoại nhân

hoàng phát thùy thiều tịnh di nhiên

tự lạc kiến ngư nhân nãi

đại kinh vấn sở tòng lai
便
cụ đáp chi tiện yếu hoàn gia

thiết tửu sát tác

thực thôn trung văn hữu thử nhân

hàm lai vấn tấn tự vân

:「 tiên thế tị tần thì loạn

suất thê tử ấp nhân lai thử

tuyệt cảnh bất phục xuất yên

toại dữ ngoại nhân gian cách。」

vấn kim thị thế?」

nãi bất tri hữu hán luận

ngụy tấn thử nhân nhất nhất

vi cụ ngôn sở văn giai thán

oản nhân các phục diên chí

gia giai xuất tửu thực

đình sổ nhật từ khứ thử

trung nhân ngữ vân:「 bất túc

vi ngoại nhân đạo。」
  
   xuất đắc
便
thuyền tiện phù hướng lộ xứ

x chí chi cập quận hạ

nghệ thái thú thuyết như thử

thái thú tức khiển nhân tùy vãng

tầm hướng sở chí toại

bất phục đắc lộ nam dương lưu

tử cao thượng

văn chi hân nhiên quy vãng

vị quả tầm bệnh chung hậu

toại vấn tân giả
Vào khoảng triều Thái Nguyên (2) đời Tấn, có một người ở Vũ Lăng (3) làm nghề đánh cá, theo dòng khe mà đi, quên mất đường xa gần, bỗng gặp một rừng hoa đào mọc sát bờ mấy trăm bước, không xen loại cây nào khác, cỏ thơm tươi đẹp, hoa rụng rực rỡ. Người đánh cá lấy làm lạ, tiến thêm vô, muốn đến cuối khu rừng. Rừng hết thì suối hiện và thấy một ngọn núi. Núi có hang nhỏ, mờ mờ như có ánh sáng, bèn rời thuyền, theo cửa hang mà vô. Mới đầu hang rất hẹp, chỉ vừa lọt một người. Vô vài chục bước, hang mở rộng ra, sáng sủa; đất bằng phẳng trống trải, nhà cửa tề chỉnh, có ruộng tốt, ao đẹp, có loại dâu loại trúc, đường bờ (4) thông nhau, tiếng gà tiếng chó tiếp nhau (5). Trong đó những người đi lại trồng trọt làm lụng, đàn ông đàn bà ăn bận đều giống người bên ngoài, từ những người già tóc bạc (6) tới những trẻ để trái đào, đều hớn hở vui vẻ.
Họ thấy người đánh cá, rất lấy làm kinh dị, hỏi ở đâu tới. Người đánh cá kể lể đầu đuôi. Họ bèn mời người này về nhà, bày rượu, mổ gà để đãi. Người trong xóm nghe tin, đều lại hỏi thăm. Họ bảo tổ tiên trốn loạn đời Tần, dắt vợ con và người trong ấp lại chỗ hiểm trở xa xôi này rồi không trở ra nữa; từ đó cách biệt hẳn với người ngoài. Họ lại hỏi bấy giờ là đời nào, vì họ không không biết có đời Hán nữa, nói chi đến đời Ngụy và Tấn. Người đánh cá nhất thiết kể lại đủ cả sự tình, họ nghe rồi đều đau xót, than thở. Những người đứng bên đều mời về nhà mình chơi, đều thết đãi ăn uống. Ở lại chơi vài ngày rồi từ biệt ra về. Trong bọn họ có người dặn: "Ðừng kể cho người ngoài hay làm gì nhé!".
Ra khỏi hang rồi, tìm lại được chiếc thuyền, bèn theo đường cũ mà về, tới đâu đánh dấu chỗ đó. Ðến quận, vào yết kiến quan Thái thú kể lại sự tình. Viên Thái thú sai ngay người đánh cá trở lại, tìm những chỗ trước đã đánh dấu, nhưng mơ hồ, không kiếm được con đường cũ nữa.
Ông Lưu Tử Kí ở đất Nam Dương (7) là bậc cao sĩ, nghe kể chuyện, hân hoan tự đi tìm lấy nơi đó, nhưng chưa tìm ra thì bị bệnh mà mất. Từ đó không ai hỏi thăm đường đi nữa (8).


Nguyễn Hiến Lê dịch (Cổ văn Trung quốc, Xuân Thu xuất bản, USA).

Chú thích
(1) Suối hoa đào : Bài này vốn là bài tựa cho bài thơ nhan đề là Ðào hoa nguyên thi.
(2) Thái Nguyên : Niên hiệu Hiếu Vũ Ðế (376-396) nhà Tấn.
(3) Vũ Lăng : Tên quận, nay ở tỉnh Hồ Nam.
(4) Ðường bờ: Nguyên văn: "thiên mạch giao thông" . "Thiên" là những đường bờ ruộng từ Bắc xuống Nam, "mạch" là những đường bờ ruộng từ Ðông sang Tây.
(5) Tiếp nhau: Nghĩa là nhà này nghe được tiếng gà chó của nhà kia.
(6) Tóc bạc: Nguyên văn: "hoàng phát" nghĩa là tóc vàng. Người già tóc bạc rồi chuyển qua màu vàng.
(7) Nam Dương : Tên quận, nay ở tỉnh Hà Nam. Lưu Tử Kí là người đời triều Tấn hay ngao du sơn thủy.
(8) Hỏi thăm đường: Nguyên văn: "vấn tân" nghĩa là hỏi bến đò. 



Nguồn: 本文網址: http://www.epochtimes.com/b5/1/9/1/c4691.htm










Monday, 9 February 2015

cấp 2: Thôi Hộ - Đề đô thành nam trang



Theo Thái bình quảng kí, Thôi Hộ là một thư sinh đời Đường Đức Tông. Ông xuất thân "thư hương thế gia", tài cao nhưng tính tình kiêu ngạo, ít giao du. Một hôm, vào mùa hoa đào nở rộ, nhân dịp hội đạp thanh, ông một mình du xuân ở ngoài thành Trường An. Trên đường dương liễu hoa bay, oanh én véo von.
Thôi Hộ dạo chơi, chợt đến trước một thôn trang gần rừng hoa đào, gõ cửa xin nước uống. Ra đón, một cô gái mặt đẹp như hoa, dáng dấp thần tiên. Hai người vừa nói chuyện với nhau, đều có ngay một ấn tượng sâu sắc, cùng đem lòng quyến luyến.

Lễ thanh minh năm sau, Thôi Hộ không khỏi nhớ chuyện xưa, lại đến nơi đó tìm hỏi cố nhân. Nhưng chỉ thấy cửa đóng then cài, không biết người đẹp ở đâu. Lòng buồn vô hạn, Thôi Hộ đề trên cửa bài thơ này:


khứ niên kim nhật thử môn trung

nhân diện đào hoa tương ánh hồng

nhân diện bất tri hà xứ khứ

đào hoa y cựu tiếu xuân phong 



Dịch nghĩa:

Năm ngoái ngày này trong cửa này,
Mặt nàng cùng với hoa đào phản chiếu nhau thắm một màu hồng.
(Giờ đây) mặt người không biết đã đi đâu?
Hoa đào vẫn như trước cười với gió xuân.


Ghi chú: Nguyễn Du trong truyện Kiều dịch câu cuối như sau: Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông.




2011429
Tân Đường Nhân 2011 niên 4 nguyệt 29 nhật tấn
3-9
Thiên vận xuân phong(3-9)
-
Thôi Hộ - Đề đô thành nam trang

nhân diện bất tri xứ khứ

đào hoa y cựu tiếu xuân phong

các vị thân ái đích quan chúng

bằng hữu đại gia hảo ngận

cao hứng hựu đáo liễu ngã môn tương

tụ đích thì gian liễu kim thiên

yếu hòa đại gia cộng đồng hân thưởng

đích thị Đường triều Thôi Hộ đích

danh thi:《 Đề đô thành nam

trang》。

Thôi Hộ tự Ân Công

lịch sử thượng đối tha đích tái

thậm thiểu chỉ tri tha thị Đường

triều Đức Tông Trinh nguyên niên gian đích

tiến quan chí Lĩnh Nam tiết
使
độ sứ tha bổn nhân đích sự

tích lưu truyền bất đa đãn tha

khước nhân vi tác liễu nhất thủ thất

ngôn tuyệt:《 đề đô thành

nam trang nhi lưu danh thiên cổ

chí nhưng thị kim nhưng thị truyền

tụng bất tức lịch cửu bất suy

nhi thi trung nhân diện đào

hoa đích tử đáo hiện

tại y nhiên thị hình dong

cảnh sắc y cựu nhân sự toàn

phi đích kinh điển danh

hiện tại tựu nhượng ngã môn lai

hân thưởng giá thủ lệ đích

đề đô thành nam trang ba

khứ niên kim nhật thử môn

trung nhân diện đào hoa tương ánh

hồng

nhân diện bất tri xứ khứ

đào hoa y cựu tiếu xuân phong


giá thủ thi thuyết đích thị thập

ma ni?「 khứ niên kim nhật

thử môn trung nhân diện đào hoa

tương ánh hồng。」 khứ niên đích

giá thì tiết tại xuân thâm

tự hải đích đào hoa lâm trung

tại yểm ánh bán khai đích sài phi

ngã khán đáo liễu tha

lệ đích hoa quang nhiễm hồng liễu

tha na kiều tu đích dong nhan
姿
hòa xước ước đa đích hoa ảnh

hỗ tương huy ánh trứ lệnh nhân

kinh diễm nhi pháp tự

nhân diện bất tri xứ

khứ đào hoa y cựu tiếu xuân

phong。」 thông thông đích nhất niên

quá khứ liễu xuân quang hoàn thị

lạn mạn đào hoa y cựu thịnh

khai noãn dương dương đích huân phong

hoàn thị xuy phất trứ nhân đích

kiểm giáp nhiên nhi niệm đích

tha a khước bất tri

xứ khứ liễu thất khứ liễu tha

đích đào hoa lâm không tự đối

trứ xuân phong triển lộ trứ tiếu nhan

cảnh sắc y cựu diễm

đãn thị a sở hữu đích

nhất thiết thị nhân sự toàn phi

liễu thử tình thử cảnh cánh

gia thâm liễu tâm trung hạn đích

trướng võng

Thôi Hộ đích giá thủ thất ngôn

tuyệt tự nhiên phác thật

lưu sướng suất chân lịch đại nhất

trực bị nhân truyền tụng trứ bất

đãn gia dụ hộ hiểu nhi thả

nhân diện đào hoa tảo

quảng phiếm đích tố vi điển cố hòa
使
thành ngữ lai sử dụng liễu đãn

thính văn quá giá thủ thi đích nhân

bất nhất định tri đạo thi trung

hoàn hữu nhất truyền đích cố

sự

cứ thái bình quảng

tái Thôi Hộ thị Đường

Đức Tông thì đích nhất vị thư

sanh tha xuất thân ư thư hương

thế gia tài khí ngận cao

nhi tính tình khước ngạo bất quần

hữu nhất niên đích tam nguyệt

tại đào hoa thịnh khai đích thì tiết

tha độc tự tại Trường An

đích giao ngoại đạp thanh tầm xuân

nhất lộ thượng dương liễu hoa phi

oanh đề yến trào chân tượng thị

tẩu tại liễu họa trung

Thôi Hộ mạn hành trứ bất

giác tẩu cận liễu nhất xứ vị ư

đào hoa lâm trung đích nhân gia

tha thượng tiền khấu môn thảo thủy hát

ứng môn đích thị nhất diệu

nhan như hoa thần vận thiên thành

đích thiếu nữ lưỡng nhân tại đối

đáp trung tảo nhất kiến chung

tình hỗ tương lưu hạ phi thường

hảo đích ấn tượng

đáo liễu đệ nhị niên đích thanh

minh thì tiết Thôi Hộ nan nhẫn

niệm chi tình hựu trùng đáo

cựu địa khứ tầm phóng cố nhân

khước chỉ kiến sài phi khẩn bế

bất tri giai nhân tại tha

tại hạn đích trù trướng trung

tựu ư môn thượng đề hạ liễu giá

thủ quái chích nhân khẩu đích thi

khứ niên kim nhật thử môn trung

nhân diện đào hoa tương ánh hồng

nhân diện bất tri xứ khứ

đào hoa y cựu tiếu xuân phong


kỉ thiên hậu Thôi Hộ nan

nhẫn huyền niệm chi tình hựu trùng

đáo cựu địa tầm phóng chánh đương

tha yếu xao môn thì hốt nhiên

hữu nhất lão giả tẩu liễu xuất

lai vấn thuyết:「 nhĩ thị

Thôi Hộ ma?」 tha mang đáp

thuyết thị đích lão giả tựu khốc

trứ thuyết:「 nhĩ hại tử ngã

nữ nhi liễu!」 Thôi Hộ kinh

hách hại phạ đắc giảng bất xuất thoại

lai lão giả tiếp trứ thuyết

ngã nữ nhi tòng tiểu tựu tri

thư đạt lễ tòng lai bất hội

nhượng nhân thao tâm đích đãn tự

tòng khứ niên lai khước thường

thường tinh thần hoảng hốt nhược hữu

sở thất tiền kỉ thiên ngã môn

nhất khởi xuất khứ bạn sự hồi

lai tha khán đáo môn phi thượng đề

đích thi hậu nhất tẩu tiến môn

tựu thần hoán tán nhất bệnh

bất khởi tòng thử thủy mễ vị

tiến ki thiên chi nội tựu tử

liễu giá bất thị nhĩ sát tha

đích ma?」 thuyết hoàn hựu đại

khốc liễu khởi lai

Thôi Hộ bi đỗng dị thường

thỉnh cầu nhập nội trí ai

tiến khứ nhất khán chỉ kiến nữ

hài nhi hoàn thảng tại sàng thượng ni

Thôi Hộ tựu bả tha đích đầu

phù khởi lai chẩm tại tự

đích thối thượng khinh khinh đích phủ

mạc trứ tha đích đầu phát khốc

trứ thuyết:「 ngã lai liễu

ngã lai liễu!」 bất nhất hội

nhi nữ hài nhi cánh mạn mạn

đích tĩnh khai nhãn tình hoạt quá

lai liễu lão giả đại hỉ quá

vọng tùy tức vi tha lưỡng cử

bạn liễu hôn lễ nhãn khán trứ

nhất tràng sanh li tử biệt đích bi

kịch đốn thì thành liễu nhân kiến

nhân tiện đích hỉ kịch thật

bất chỉ thị ái tình nhân thế

gian sở hữu đích tụ tán li hợp

thị phi thành bại hữu đích

hốt nhiên công khuy nhất quỹ hữu

đích hốt nhiên phong hồi lộ chuyển

trung đích áo diệu chi xứ

tha đô chỉ tại nhân duyên

đích tụ tán nhi a

giá thủ đề đô thành nam

trang cập Thôi Hộ đích cố
使
sự sử đắc minh mị đích đào

hoa lâm nhiễm thượng liễu tự

mộng tự chân đích sắc thải Đường

triều nhân thị thâm ái đào hoa

đích tượng đại minh cung trung

tựu chủng trứ đại lượng đích đào thụ

mỗi phùng xuân nhật hoa khai đích

thì hậu chân thị nhất phiến xán

lạn như hồng thi

nhân Đỗ Phủ tựu hữu cửu trùng

xuân sắc túy tiên đào đích

tử tha tượng Bạch đích

đào hoa lưu thủy yểu nhiên khứ

biệt hữu thiên địa phi nhân gian

。」 Vương Duy đích xuân lai

biến thị đào hoa thủy bất biện

tiên nguyên xứ tầm。」 đẳng

tử đô ưu chí cực

lệnh nhân hưởng vãng

Đường triều nhân hỉ ái đào hoa

đào hoa nhập thi bất

cận thị nhân vi đào hoa minh mị

đào lâm xuân cảnh như yên

cánh nhân vi đào hoa vãng

vãng thị hòa đào hoa nguyên

liên tưởng tại nhất khởi đích,「

đào hoa nguyên」, tựu thị nhân

môn tưởng trung đích tịnh thổ

tiên cảnh đích tượng trưng do ư

Tấn Đào Uyên Minh sở tả đích

đào hoa nguyên》, miêu hội

xuất liễu nhất kinh điển đích

tưởng thế giới tòng thử đào

hoa hòa hảo đích truy

tầm tựu họa thượng đẳng hào liễu

tựu tượng thị đào hoa nguyên

trung thuyết đích:「 Tấn

Thái Nguyên trung Lăng nhân bộ

ngư vi nghiệp duyên khê hành

vong lộ chi viễn cận。」 nhân

vi ngư nhân tâm trung cầu

tự nhiên nhi nhiên đích tựu

vong liễu lộ chi viễn cận

nhi trảo đáo đào hoa nguyên đích nhập

khẩu liễu

đào hoa thị đa thải tân phân

đích xuân thâm tự hải đích đào

lâm thị lệ đích giá ta

nhân gian đích hảo phong cảnh

hứa thông quá truy cầu thị khả

đắc đáo đích đãn thị tưởng

trung đích đào hoa nguyên」,

tựu bất thị năng cầu lai đích

liễu tại đào hoa nguyên

trung ngư nhân sở khán đáo

đích đào hoa lâm thị trung

tạp thụ phương thảo tiên

lạc anh tân phân」, tượng

trưng đích tựu thị nhất thuần tịnh

tự nhiên nhân nhân hưởng vãng

đích tịnh thổ đãn sanh hoạt tại

giá đích thật chỉ thị

nhất quần phổ thông nhân nhi

tịnh bất thị thần tiên chỉ thị

tha môn bỉ thế nhân đa bảo lưu

liễu tiên thiên đích thuần chân bổn tính

một bị ngoại giới ô nhiễm nhi



sở đào hoa nguyên

chi sở tịnh bất chỉ

thị nhân vi đào hoa tối

chủ yếu thị na nhi đích nhân tâm

nhân nhân đô thuần tịnh chân

thành sở na nhi tài hội

khuyển tương văn」,「

tịnh di nhiên tự lạc nha

giá thật giá bất nan đích

như quả năng bả tự kỉ phóng

giản đan,「 phản bổn quy chân

」, na ma tựu xử bất

thị đào hoa nguyên」,

xử bất tự tại liễu các vị

thân ái đích quan chúng bằng hữu

nâm thuyết thị ma kim thiên ngã

môn đích tiết mục tựu tiến hành đáo

giá liễu nguyện ngận khoái tái

tương kiến